Waarneming en filmfenomenologie

De acteurs die voor het verhaal waarvan men had genoten bijeengekomen waren, waren allang weer naar alle windstreken uitgevlogen; slechts de schaduwbeelden van hun productie had men gezien, miljoenen plaatjes van ultrakorte duur, waarin men hun handelen al filmend ontleed had, om het zo vaak men wilde snel en flikkerend te projecteren en aan het element van de tijd terug te geven. Het zwijgen van het publiek na de illusie had iets doods en afstotelijks. De handen waren machteloos tegenover het niets. Men wreef in zijn ogen, staarde voor zich uit, schaamde zich voor het licht en verlangde terug naar de duisternis om weer te kunnen toekijken hoe dingen die hun tijd hadden gehad, in verse tijd overgeplant en met muziek opgesmukt waren, zich opnieuw afspeelden.1

Illustratie door Roberta Müller

Dit citaat is afkomstig uit het boek De Toverberg van Thomas Mann. Het beschrijft een groep mensen in het begin van de 20e eeuw die volledig overdonderd en in de war is na het zien van een film in de bioscoop. Dit gevoel dat een film kan geven, het meegenomen worden in een andere wereld, kennen de meesten van ons. Films zijn al sinds het begin van de 20e eeuw een interessant en veel onderzocht onderwerp binnen de filosofie. Een tak in de filosofie die met name veel interesse heeft getoond in dit onderwerp is de fenomenologie.

Lees meer…
  1. Thomas Mann, De Toverberg, (Amsterdam: Uitgeverij de Arbeiderspers, 2012), 396.

Manga: meer dan een teken-ing

Een barthesiaanse semiologische analyse van de mangaserie ‘Barefoot Gen’

Inleiding

Fig. 1: Deze illustratie is afkomstig uit de mangaserie Barefoot Gen. Illustratie door Nakazawa Keiji, Barefoot Gen: A Cartoon Story of Hiroshima volume 1 (San Francisco: Last Gasp, 2004), 250.

De Japanse mangaserie Barefoot Gen (Hadashi no Gen), van Nakazawa Keiji zorgde voor ophef nadat een schoolbestuur in Matsue, een stad in het zuidwesten van Japan, de manga uit zijn schoolbibliotheken had verwijderd. De manga zou te sterke beelden bevatten zoals onthoofding en verkrachting.1 Barefoot Gen kan worden beschouwd als een van de belangrijkste anti-oorlogsmanga. De series zijn quasi-fictionele memoires van Nakazawa’s jeugd als overlevende van de atoombom op Hiroshima. Het verhaal Barefoot Gen speelt zich af tegen de achtergrond van grote vraagstukken van oorlog en vrede. Gens familie worstelt met de ideologische rebellie van zijn vader tegen het militaristische bewind van Japan. Door deze rebellie wordt de familie door de samenleving vervolgd. Daarna vertelt het verhaal de catastrofale gevolgen van de atoombom, het lot van Gen en andere overlevenden, en het leven in de nasleep van de Amerikaanse bezetting.

Lees meer…
  1. Liz Buray, “Japanese school board bans acclaimed anti-war manga,” The Guardian, 26 augustus, 2013, https://www.theguardian.com/books/2013/aug/26/japan-school-board-bans-manga-hadashi-no-gen.

On Comic Sans and Cable Cars

Going Beyond Art and Beauty in Political Aesthetics

Philosophy’s esteem of art and aesthetics has come a long way since Plato. In the – inexhaustive and indefensibly rough – shell of a nut, it went from “these superficial appearances distort the truth of reality and have nothing to contribute of genuine philosophical concern; please step out of your cave with your ideas above your head, sir!”, to “Art with a capital ‘a’ is the only way to escape this cruel existence for blissful yet fleeting moments,” to “yikes, fascists sure seem to use aesthetic strategies in nefarious ways,” to “hey, at least we can counter the ‘aestheticization’ of politics by politicizing aesthetics!”,1 to “there is no reality outside of our representations: reality is what you make of it! (please send help),” to any odd combination(s) of the above.

Illustration by Roberta Müller
(more…)
  1. New techniques of reproduction, Benjamin argued, such as the tabloids, photography and film, were operationalized to conjure up ‘mass publics’ that thoughtlessly adsorbed their imagery instead of closely and thoughtfully observing it.

Conversation with Marcel Duchamp

1. Introductie: Guy Diehl

Guy Diehl (1949 – ) is een hedendaagse kunstenaar, geboren te Pittsburgh, Pennsylvania. Hij staat bekend om zijn realistische stillevens en is sterk beïnvloed door zijn mentoren aan de San Franscisco State University. Dit waren de schilders Robert Bechtle en Richard McLean, beiden eerste generatie fotorealisten. Vanaf 1992 begint Diehl verwijzingen naar de kunstgeschiedenis te verwerken in zijn schilderijen. Vaak zijn dit boeken over een bepaalde kunstenaar, of ansichtkaarten met daarop een bekend kunstwerk afgebeeld. Zijn doel is om de aandacht van de kijkers eerst te vangen door deze objecten, om hen vervolgens te laten nadenken over het werk en het bijbehorende verhaal zelf. Diehl maakt aldus art-about-art, een concept dat al langer bestaat.1

(more…)
  1. “Statement,” Guy Diehl Studio, bezocht op 13 mei, 2019, http://www.guydiehl.com/artist-statement-fine-art/.

Aarde, wereld, Cybertruck

De wetenschap van de klimaatcrisis en de taak van de filosofie

Er is vrijwel geen wetenschapper meer te vinden die eraan twijfelt: de klimaatcrisis is echt en is door mensen veroorzaakt. Ook het grote publiek lijkt hiervan steeds meer overtuigd. Wat echter maar weinig mensen weten, is hoe alarmerend de crisis is, hoede wetenschap haar precies conceptualiseert en – belangrijker nog – welke paradigmaverandering aan die conceptualisatie ten grondslag ligt. Zoals we zullen zien is het de introductie van het systeemdenken,die de crisis van de Aarde aan de wetenschap openbaarde, maar die ook een grote nieuwe taak voor de filosofie aanduidt – namelijk, de (her)introductie van een filosofisch concept van wereld. Pas als we op wereld attent worden, wordt zowel wetenschappelijk als filosofisch begrijpelijk wat er met de Aarde gebeurt. In het volgende beschouwen we eerst de basisbegrippen van de achterliggende natuurkunde, om vervolgens de noodzaak van die filosofische taak aan te duiden.

Lees meer…

Genieten van vrienden

Over de connectie tussen liefde en vriendschap als ‘communis voluptas

It may be a common religion, common studies, a common profession, even a common recreation. All who share it will be our companions; but one or two or three who share something more will be our Friends. In this kind of love, as Emerson said, Do you love me? means Do you see the same truth? – Or at least, “Do you care about the same truth?”[1]

Stel je eens voor dat, als je morgen wakker wordt, al je vrienden zouden zijn verdwenen. Je hebt nog wel je collega’s, je buren, je familie, misschien je partner, maar je hebt geen vrienden meer om je leven mee te delen. Is zo’n leven nog aantrekkelijk te noemen? Die vraag zal in de klassieke oudheid door veel epicurische denkers met nee zijn beantwoord, net zoals door de meesten van ons nu. Epicurus noemt vriendschap zelfs het belangrijkste middel tot levensgeluk.[2] Epicuristen geloofden echter in persoonlijk geluk als het hoogste goed, wat vriendschap een moeilijk thema binnen hun ethiek maakte. In hun eigen tijd kwam er dan ook al veel kritiek op hun ideeën, bijvoorbeeld door Cicero, die de epicuristen beschuldigde van hypocrisie. Volgens hem ging vriendschap in tegen een orthodoxe epicurische leer, maar konden epicuristen gewoon niet zonder vrienden. Daarom zou Epicurus toch vriendschap aanmoedigen.[3]

(more…)

Can I Still Listen to Michael Jackson?

Preamble

Like wounded infantrymen caught in the sights of a crack shot enemy sniper, celebrities fall one by one to the unstoppable bullet of cancellation. From Woody Allen (handsy paedo) to Harvey Weinstein (all round scumbag), Roseanne Barr (racist) to R Kelly (sex fiend), each new day seems to bring a fresh allegation of unsavoury behaviour against some of the biggest names on the planet. And now, joining the ranks of the cancelled, we find the King of Pop himself, Mr Michael Jackson.

(more…)

Do Animals Think With Their Eyes?

That disproportionally big, mushy thing up there in our heads – we normally assume it to be the sole seat of reason, the stuff that makes us capable of complex thought and intelligent behavior. Cognition, most people believe, is bound to the brain.

But might it be possible that what we normally call “cognition” does not happen exclusively in brains, but also in sense organs like the eyes? Before you exclaim that philosophers are getting crazier by the day, let me try to put things in a different light.

Read more…

On Inexactness

Philosophy, and maybe even human thought as such, has long been a quest for exactness; for figuring out the exact nature of reality and the forces that shape it; for figuring out the exact workings of language; for figuring out the exact meaning of happiness, justice, and the good life. Us humans, we gauge, compute and quantify: “you can’t manage what you can’t measure”.[1] Give us a world and we’ll hold a yardstick to it. Show us a universe and we’ll show you our metrics. Nothing escapes the ruler, the meter, the stopwatch, the word. But how exact do we want these systems of representation – our measurements and language – to be? Are we beings of exactness? Not in an absolute sense, for sure; nor all the time, it would seem; and, in some regards, maybe not at all. In order to substantiate these claims, I’ll take you through some thoughts on statistics, language, and ethico-political philosophy.

Read more…

Beyond the philosophical toolbox:

Adopting the feminist philosophical approach in mainstream philosophy

The Philosophical Toolbox

Philosophy is characterised by a remarkable diversity of methods. From conceptual analysis and phenomenology to Taoist intuitionism or Sufist mysticism, philosophers throughout the ages and around the globe have developed a myriad of ways of doing philosophy. A common way of thinking about this diversity of philosophical methods is as a toolbox. Thought this way, each method is a different tool that can be taken up and wielded for a different purpose or to yield a different result.

Read more…